Wat is een nuraghe? – Een inleiding

Wie Sardinië voor het eerst bezoekt, stuit vroeg of laat op een van deze vreemde steentorens – alleen op een heuvel, omgeven door macchia-struikgewas of aan de rand van een olijfgaard. Hoog, donker, gebouwd uit basalt- of granietblokken zonder mortel, van binnen hol met een spiraalvormige trap. Dit zijn nuraghen – en zij vormen een van de raadselachtigste nalatenschap van de Europese prehistorie.

Een nuraghe (meervoud: nuraghen of nuraghi) is een torenvormig megalithisch bouwwerk, opgetrokken door de zogenaamde Nuragische beschaving tussen ongeveer 1800 en 500 v.Chr. Met meer dan 7.000 bewaard gebleven exemplaren – schattingen gaan uit van oorspronkelijk tot 30.000 – bezit Sardinië de dichtstste concentratie van prehistorische monumentale architectuur in heel Europa. Geen enkel ander volk heeft op zo’n kleine oppervlakte zo veel monumentale stenen bouwwerken nagelaten.

Wat de nuraghen precies waren – forten, tempels, machtszetels, astronomische observatoria of een combinatie van dit alles – is tot op heden niet definitief opgehelderd. Wat wel vaststaat: de Nuragische bevolking was geen primitief stamvolk. Het was een hooggeorganiseerde samenleving met uitgebreide handelsnetwerken door het gehele Middellandse Zeegebied, een gevorderde brons-technologie en een architecturale traditie die ontstond zonder geschreven taal of metalen gereedschappen.

Geschiedenis van de Nuragische beschaving

De Nuragische beschaving is geen homogene periode maar een ontwikkeling van meer dan duizend jaar. Archeologen onderscheiden ruwweg drie fasen:

De vroege fase – Eenvoudige torennuraghen (1800–1500 v.Chr.)

De oudste nuraghen zijn eenvoudige enkelvoudige torens – rond, gebouwd van grote onbewerkte stenen blokken, met één kamer en een koepeldak geconstrueerd via de zogenaamde kraaggewelftechniek. Horizontale steenlagen worden steeds verder naar binnen geplaatst totdat zij samen een stabiel plafond vormen – een technisch meesterstuk zonder mortel, bekisting of metalen gereedschappen. Deze vroege torens staan na 3.500 jaar nog steeds volledig overeind.

De bloeitijd – Complexe nuraghen (1500–1000 v.Chr.)

Tijdens de hoogtijdagen van de Nuragische cultuur ontstonden de indrukwekkendste bouwwerken: meertorencomplexen met een centrale hoofdtoren (mastio), omringende neventorens, binnenhoven, putten en hele dorpen van ronde stenen hutten rondom. Het bekendste voorbeeld is Su Nuraxi di Barumini – sinds 1997 UNESCO Werelderfgoed. Uit deze periode stammen ook de beroemde bronzetti – kleine bronzen beeldjes van krijgers, hoofden, goden en dieren, die tot de belangrijkste kunstwerken van de Europese bronstijd worden gerekend.

De neergang (1000–500 v.Chr.)

Met de toenemende aanwezigheid van Feniciërs en later Carthagers langs de Sardijnse kust begon de Nuragische cultuur te eroderen. Kustplaatsen kwamen onder vreemde invloed terwijl de nuraghen in het binnenland nog eeuwenlang bewoond bleven. De Romeinse verovering van Sardinië in 238 v.Chr. beëindigde de Nuragische beschaving als onafhankelijke kracht – al werden veel torens tot ver in de middeleeuwen gebruikt als schuilplaatsen, kerken en steengroeven.

De mooiste nuraghen bij Cagliari

Cagliari, de hoofdstad van Sardinië, is niet alleen een levendige culturele stad – het is ook het ideale vertrekpunt voor dagtochten naar de belangrijkste nuraghe-sites van het eiland. De meeste onderstaande plaatsen zijn binnen 30–90 minuten te bereiken.

Nuraghen bij het Forte Village Resort

Het Forte Village Resort ligt in Santa Margherita di Pula aan de zuidwestkust van Sardinië – ongeveer 37 kilometer van Cagliari. De omgeving is niet alleen bekend om haar prachtige stranden maar ook om een buitengewone dichtheid van prehistorische en antieke sites. Gasten van het Forte Village genieten zo het zeldzame voorrecht om een van de beste luxe resorts van Europa te combineren met enkele van de belangrijkste archeologische sites van het gehele Middellandse Zeegebied.

Verdere belangrijke nuraghen op Sardinië

Wie verder wil kijken dan het zuiden vindt over het gehele eiland spectaculaire sites. Hier een selectie van de meest significante.

Musea van de Nuragische cultuur

De archeologische vondsten uit de nuraghen zijn verdeeld over meerdere musea op het eiland. Een museumbezoek vormt een waardevolle aanvulling op elk sitebezoek en plaatst de beschaving in haar bredere historische context.

Forte Village Resort – luxe ontmoet archeologie

Het Forte Village Resort in Santa Margherita di Pula geldt als een van de beste resorts van Europa en werd meerdere malen bekroond als «Best Resort in the World». Het ligt aan een van de mooiste zandstranden van Sardinië, omringd door een park van eucalyptus en pijnbomen – en is tegelijkertijd het ideale uitvalsbasis voor nuraghen-tours in de omgeving.

De combinatie van een wereldklasse resort en de nabijheid van Nuraghe Antigori en de antieke stad Nora maakt het Forte Village tot een van die zeldzame bestemmingen waar ontspanning en echte culturele diepgang tegelijkertijd mogelijk zijn. Het resort organiseert op aanvraag begeleide uitstapjes naar de voornaamste sites – inclusief Su Nuraxi – voor gasten die het prehistorisch erfgoed van Sardinië willen verkennen.

Vluchten naar Sardinië vanuit Nederland & België

Sardinië heeft drie internationale luchthavens. Voor Cagliari en het Forte Village is Cagliari-Elmas (CAG) de logische keuze – slechts 7 km van het stadscentrum en 37 km van het Forte Village Resort.

Veerponten naar Sardinië – routes & maatschappijen

Voor reizigers die met de auto willen komen of gewoon van de mediterrane oversteek genieten, is de nachtboot een van de mooiste reiservaringen. Sardinië is bereikbaar vanuit verschillende Italiaanse en Franse havens.

Autohuur – onmisbaar voor nuraghen-tours

Voor nuraghen-tours is een huurauto absoluut noodzakelijk. De meeste sites liggen ver van openbaar vervoer, op onverharde wegen of in kleine gemeenten zonder busverbinding. Su Nuraxi, Nuraghe Arrubiu en Serra Orrios zijn zonder eigen vervoer praktisch onbereikbaar.

Aanbevolen nuraghen-rondritten met huurauto

Praktische informatie – alles wat je moet weten